1. Η καταγωγή σκύλου-κύνα

2. Η Εξέλιξη του σκύλου-κύνα

3. Επανεξέταση της Καταγωγής του σκύλου

4. Βίοι Παράλληλοι

1. Οι περιπέτειες της λέξης Μολοσσός

2. Η εξέλιξη των Βραχυκεφάλων

1. Σχέση ανθρώπου-ζώων

2. Σκύλος-κύνας και ανθρώπινη κοινωνία

3. Η κυνοφιλία στην Ευρώπη

Λογότυποσ κυνοπαιδεία
English
Αρχική σελίδα
Επιστροφή στα άρθρα
Έρευνα μελέτες
copyright 2006-Cynopedia.com
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Dr. Pashaud

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΕΞΗΜΕΡΩΣΗΣ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΚΥΝΟΛΟΓΙΑ

ΤΟ ΛΕΥΚΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΑ ΖΩΑ

ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΔΙΕΠΟΥΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ "ΚΑΘΑΡΟΑΙΜΙΑ"

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

1. Η όραση του σκύλου

2. Η Ακοή του σκύλου

3. Η Οσμή του σκύλου

4. Ρύγχος - εγκέφαλος - Θερμορύθμιση

5. Παλαιονευρολογικη μελέτη του εγκεφάλου των Canidae

 

Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕ ΤΑ ΖΩΑ
Το συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά (1999) σε εισήγηση του Κτηνιατρικού Συλλόγου Λάρισας. Πρόκειται να δημοσιευτεί στο ακόλουθο βιβλίο: Η. Κουρκούτας & J. P. Chartier (Επμ.). Ψυχοπαιδαγωγικές και Ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις στη Κλινική Σχολική Ψυχολογία και Ειδική Αγωγή. Αθήνα: Τυπωθήτω

Η. Κουρκούτας  Παν/μιο Κρήτης
Στις αρχαϊκές εποχές, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν παρατηρούνταν η αποστασιοποίηση από το φυσικό περιβάλλον που συναντάμε σήμερα και η οποία βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στη βάση της υποτιμητικής στάσης απέναντι στα ζώα. Ο άνθρωπος βρισκόταν πάντοτε σε μία αλληλεξάρτηση με το φυσικό και ζωικό περιβάλλον, με έντονα βέβαια ανταγωνιστικά στοιχεία που εκπορευόταν από το ζήτημα της φυσικής του επιβίωσης, αλλά το ζώο κατείχε μία σημαντική θέση στην οργάνωση της ψυχοκοινωνικής του ζωής (Mallon, 1992). Η κοινωνική πραγματικότητα του αρχαϊκού ανθρώπου ήταν προέκταση της φυσικής πραγματικότητας και ο αρχαϊκός άνθρωπος ένοιωθε ταυτισμένος και αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού περίγυρου (Letourneau, 1901). 
Σε θρησκευτικό επίπεδο, οι πρώτες μορφές θεοποίησης αφορούν τα ζώα. Η καταγωγή των ανθρώπων συνδέθηκε άλλωστε πάντοτε με τα ζώα (Harrison, 1996). Πολύ αργότερα υπεισέρχονται οι ανθρώπινες μορφές στην θρησκεία, οι πρώτες μάλιστα σε μία ζωόμορφη εκδοχή. Στην Αφρική σε περιοχές που επιβιώνουν ακόμη αρχαϊκά σχήματα θρησκείας, οι μάγοι /θεραπευτές (σαμάνοι) ταυτίζονται με ζωικές μορφές στις τελετουργικές τους λειτουργίες με σκοπό να αφομοιώσουν την δύναμη αυτών των ζώων (Nathan, 1988, 1994). Συναντάμε επίσης σε διάφορα μέρη της Ελλάδας παρόμοιες τελετές (Σκύρο, Νάουσα), όπου η ζωική μεταμφίεση βοηθάει την σύνδεση με τις χθόνιες υπερβατικές δυνάμεις. Για αιώνες επίσης σε διάφορες αρχαϊκές φυλές τα ονόματα των ανθρώπων είχαν ζωική προέλευση και κάθε μέλος της ομάδας είχε το προσωπικό «τοτέμ», το ζώο προστάτη που εξασφάλιζε τη φυσική του προστασία από τις καταχθόνιες δυνάμεις (Lévi-Strauss, 1962).
Ακόμη και στις γεωργικές κοινωνίες, παρά την σταδιακά αυξανόμενη επικέντρωση στην εκμετάλλευση των ζώων, συνεχίζει να κυριαρχεί μία άλλου είδους σχέση μαζί τους. Προοδευτικά όμως με τους αιώνες η χρηστική /εργαλειακή σχέση του ανθρώπου με τα ζώα και η αποστασιοποίηση του από αυτά σε συγκινησιακό επίπεδο αυξάνεται (Adams, 1990).
Όσο οι θρησκείες γίνονται ανθρωπόμορφες και μονοθεϊστικές (προσωποποιημένες σε μία ανώτερη ανθρώπινη μορφή), όσο ο άνθρωπος ισχυροποιεί την θέση του στον κόσμο και αποκτά συνείδηση της δύναμης του, όσο οι τεχνολογικές /χρηστικές ανάγκες γίνονται περισσότερο περίπλοκες, τόσο λιγότερο τα ζώα εντυπωσιάζουν ή απειλούν και εκπίπτουν από την περίοπτη θέση ενός ισοδύναμου ή και ανώτερου όντος, σε αυτή του «φτωχού και εκμεταλλευόμενου συγγενή».
Με πρόφαση την ανώτερη πνευματικότητα του, που προωθούνταν κυρίως από τις μονοθεϊστικές θρησκείες, ανάγεται ο άνθρωπος σε κυρίαρχο ον του σύμπαντος. Η εμμονή των μονοθεϊστικών θρησκειών για αποκοπή από το ζωώδες παρελθόν του ανθρώπου δεν είναι τυχαία, και σχετίζεται με την φύση και τη δομή των συγκεκριμένων θρησκευτικών δογμάτων. Φυσικό επακόλουθο και κατάλοιπο ο αμείλικτος πόλεμος των σύγχρονων θρησκειών (ειδικά της Καθολικής θρησκείας) ενάντια στην θεώρηση του Δαρβίνου, που επανατοποθετεί επιστημονικά αυτό που οι αρχαίοι λαοί γνώριζαν διαισθητικά: την προέλευση του ανθρώπου από το ζώο και την συγγενική σχέση μαζί του. 
Από την άλλη, η εγγενής ανάγκη του ανθρώπου να προοδεύσει κοινωνικά, τεχνολογικά και διανοητικά τον κάνει να απεμπολεί όλο και περισσότερο τις φυσικές /ζωικές του ρίζες (Φρομ, 1983). Ο πόλεμος των σύγχρονων μονοθεϊστικών θρησκειών ενάντια στην σωματικότητα και σε ότι παραπέμπει ή προέρχεται από αυτή (ορμές /ένστικτα) (Valabrega, 1980), στιγματίζει ανεπανόρθωτα την σχέση του ανθρώπου με τα ζώα.
Σε όλη την διάρκεια της εξέλιξης των κοινωνιών πολλές ομάδες /«συλλογικότητες», αλλά και ιδιαίτερα άτομα διατήρησαν ή ανέπτυξαν συναισθηματικές και εξατομικευμένες σχέσεις με τα ζώα. Οι βεδουίνοι, οι άραβες και όλοι οι ανατολικοί λαοί γενικά κρατούσαν μία σχέση προσωπική και προσωποποιημένη με τα ζώα, βασισμένοι σε μία ανάγκη συντροφικότητας, δείγμα ότι τα ζώα είναι ικανά να αναπτύξουν συναισθηματικότητα και συγκινησιακή προσκόλληση. 
Στις σύγχρονες κοινωνίες από την άλλη το ζώο έχει αναχθεί σε καταναλώσιμο προϊόν και στη καλύτερη περίπτωση του αναγνωρίζεται απλώς ένα δικαίωμα ύπαρξης, με συγκεκριμένη λειτουργία και θητεία ζωής (Adams, 1990).
Στις σημερινές μαζικές κοινωνίες, η κατανάλωση ζώων για τροφή έχει αναπόφευκτα πάρει ένα ακραίο βιομηχανοποιημένο χαρακτήρα όπου το ζώο θεωρείται ως ένα απλό καταναλώσιμο υλικό προϊόν (Adams, 2005). Η μαζική κατανάλωση κρέατος, στην σημερινή κοινωνία, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντανακλά κάποιες «κανιβαλικές τάσεις» που επιβιώνουν στον άνθρωπο και αποτελούν χαρακτηριστικά των πρώιμων σταδίων ψυχικής ανάπτυξης (Abraham, 1925). Εκφράζουν μάλλον μία «βουλιμική /καταναλωτική» τάση, που επεκτείνεται σε όλα τα προϊόντα (από διάφορες τροφές μέχρι ουσίες και «εικόνες») και επιτελεί ένα ψυχικό αντισταθμιστικό ρόλο (αντικαταθλιπτική λειτουργία), σύμφωνα με πολλούς κοινωνιολόγους και κοινωνικούς ψυχολόγους (βλ. Adams, 2005). Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν μπορεί να παρομοιασθεί με τον αρχέγονο κανίβαλο που κατανάλωνε το ανθρώπινο ή ζωικό κρέας για να «αφομοιώσει» και να «ενσωματώσει» (incorporation) τα χαρίσματα και τη δύναμη του αντιπάλου, μέσα από την διαδικασία της «ενδοβολής» (introjection) (Laplanche & Pontalis, 1967). Η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία με την ακραία εμπορευματοποίηση και των ζώων και του γυναικείου σώματος φαίνεται να έχει δημιουργήσει νέα πρότυπα συμπεριφοράς που προσομοιάζουν περισσότερο στον ανθρωπολογικό τύπο ενός «κανίβαλου καταναλωτή» (Adams, 2005). Η υπερ-κατανάλωση προϊόντων, όπως δείχνουν πολλές σύγχρονες προσεγγίσεις (Kasser & Sheldon, 2000), λειτουργεί κυρίως ως άμυνα ενάντια σε «καταθλιπτικά άγχη θανάτου» και τα «άγχη ταυτότητας».
Από ψυχολογικής άποψης, θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς, ότι οι άνθρωποι εκφράζουν στην σχέση τους με τα ζώα, μία πλευρά του εαυτού τους, όπως και τις βαθύτερες κοινωνικές τους αντιλήψεις (Adams, 1990). 
Στην ψυχοδυναμική ψυχολογία, θεωρείται άλλωστε ότι η συμπεριφορά αντανακλά τα βαθύτερα αισθήματα ή τάσεις που κυριαρχούν μέσα στον άνθρωπο και ότι η αντίδραση σε ένα ερέθισμα δεν συνδέεται απαραίτητα με το ερέθισμα ή με την αντικειμενική κατάσταση, αλλά με την ανάγκη του ατόμου να εκφράσει τα αρνητικά αισθήματα και τις παρορμήσεις που πιέζουν να εξωτερικευτούν (Φρόιντ, 1915). Κατά συνέπεια, οι άνθρωποι που φέρονται επιθετικά και βίαια στα ζώα εκτονώνουν παρορμήσεις που είναι ανίκανοι να μετουσιώσουν ή να «μεταβολίσουν» με άλλο τρόπο (Zapparoli, 1982). Από την άλλη, ο φόβος είναι πολλές φορές «πηγή» επιθετικών συμπεριφορών σε ιδιαίτερα ανασφαλή ή ψυχικά διαταραγμένα άτομα (Zapparoli, 1982). Αυτό άλλωστε φαίνεται ξεκάθαρα σε ανθρώπους στους οποίους γίνεται προσπάθεια να εφαρμοσθεί η θεραπεία ζώων (pet therapy) (Bruck, 1996). 
Τα τελευταία χρόνια άρχισε να αναγνωρίζεται πρώτα σε κλινικό επίπεδο μέσα από ατομικές περιπτώσεις και στην συνέχεια μέσα από εμπειρικές έρευνες, η δυνατότητα χρήσης των ζώων ως ψυχοθεραπευτικός παράγων σε όλες τις ηλικίες και σε ομάδες ατόμων με διαφορετικά προβλήματα και τύπους διαταραχών, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν εκτεταμένες έρευνες σε αυτό τον τομέα (Mallon, 1992).